===== sed - stream editor =====

**Użycie sed w wierszu poleceń:**

<code>sed 'polecenia' plik</code>
<code>cat plik | sed 'polecenia'</code>
<code>sed -e 'polecenia_1' -e 'polecenia_2'</code>

Każde polecenie sed może być poprzedzone adresem (lub adresami) określającymi, w których wierszach pliku zostanie ono wykonane.

Przykład:

<code>sed -n '/error/p' logfile.txt</code>

wypisze tylko wiersze zawierające słowo "error" z pliku ''logfile.txt''.

<code>sed '1d' logfile.txt</code>

usunie pierwszy wiersz z pliku ''logfile.txt'' i wypisze pozostałe wiersze na standardowe wyjście.


**Procedura działania sed:**

Sed czyta plik wejściowy wiersz po wierszu i dla każdego wiersza wykonuje określone polecenia. Ogólny przebieg działania sed można opisać następująco:

   - Wczytanie wiersza z pliku wejściowego (lub ze standardowego wejścia)
   - Wykonanie poleceń na wierszach pasujących do adresu (jeśli został podany)
   - Wypisanie zmodyfikowanego wiersza na standardowe wyjście (chyba że użyto opcji ''-n'')

{{zajecia:so_2025_2:lab:sed.png?500|Procedura działania sed}}


**Najważniejsze opcje:**

^ Opcja        ^ Opis                                      ^
| ''-n''     | nie wypisuj automatycznie wierszy (używane z poleceniem ''p'') |
| ''-e''     | pozwala na wykonanie wielu poleceń sed |
| ''-i''     | edytuj plik "na miejscu" (in-place) |
| ''-E''     | użyj rozszerzonych wyrażeń regularnych (ERE) |



==== Podstawowe polecenia sed ====

^ Polecenie                ^ Opis                           ^ Przykład                      ^
| ''p''                   | wypisz pasujące wiersze          | ''sed -n '/pattern/p' file ''  |
| ''d''                   | usuń pasujące wiersze            | ''sed '/pattern/d' file ''      |
| ''s/old/new/''         | zamień ''old'' na ''new''     | ''sed 's/old/new/' file ''      |
| ''s/old/new/g''      | zamień wszystkie wystąpienia   | ''sed 's/old/new/g' file ''    |
| ''i\ tekst''           | wstaw tekst przed linią pasującą | ''sed '/pattern/i\ tekst' file '' |
| ''a\ tekst''           | dołącz tekst po linii pasującej  | ''sed '/pattern/a\ tekst' file ''  |
| ''c\ tekst''           | zamień linię pasującą na tekst   | ''sed '/pattern/c\ tekst' file ''  |
| ''y/abc/xyz/''        | transliteracja znaków           | ''sed 'y/abc/xyz/' file ''      |
| ''q''                   | zakończ przetwarzanie po linii pasującej | ''sed '/pattern/q' file ''      |
| ''= ''                  | wydrukuj numer linii            | ''sed -n '/pattern/=' file ''    |

==== Adresy ====

^ Adres             ^ Znaczenie               ^ 
| 1                 | wiersz 1 |
| $                 | ostatni wiersz         |  
| n                 | wiersz n                 |
| m,n               | wiersze od m do n         |
| /pattern/        | wiersz pasujący do wzorca |
| /pattern1/,/pattern2/ | linie od wzorca pattern1 do pattern2 |
| n~m              | co m-ty wiersz, począwszy od n |
| 1,$               | wszystkie wiersze         |
| 1!                | wszystkie wiersze poza pierwszym   |
| /pattern/!       | wiersze niepasujące do wzorca |
| n,$               | od wiersza n do końca     |
| /pattern/,$      | od wiersza pasującego do wzorca do końca |



==== Przykłady użycia ====

Wypisanie pierwszych 10 wierszy pliku:
<code>sed -n '1,10p' file.txt</code>
<code>sed '11,$d' file.txt</code>
<code>sed '10q' file.txt</code>

Wypisanie wierszy zawierających "error":
<code>sed -n '/error/p' logfile.txt</code>

Usunięcie pustych linii z pliku:
<code>sed '/^$/d' file.txt</code>

Zamiana "foo" na "bar" w pliku:
<code>sed 's/foo/bar/g' file.txt</code>

Zamiana małych liter na wielkie:
<code>sed 'y/abcdefghijklmnopqrstuvwxyz/ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ/' file.txt</code>

Zamiana z odniesieniem do znalezionego wzorca:
<code>sed -E 's/error_[0-9]+/[&]/g' logfile.txt</code>
(dodaje nawiasy kwadratowe wokół dopasowanego wyrażenia)

Zamiana z odniesieniem do grup:
<code>sed -E 's/([0-9]{4})-([0-9]{2})-([0-9]{2})/\3\/\2\/\1/g' file.txt</code>
(zamienia daty z formatu RRRR-MM-DD na DD/MM/RRRR)

Wypisz liczbę wierszy w pliku:
<code>sed -n '$=' file.txt</code>


==== Zasoby online ====

  * [[https://www.grymoire.com/Unix/Sed.html|Sed - An Introduction and Tutorial]] by Bruce Barnett
  * [[https://www.gnu.org/software/sed/manual/sed.html|GNU sed Manual]]
  * [[https://sed.js.org/|sed.js - An online sed editor and sandbox]]
  * [[https://www.geeksforgeeks.org/sed-command-in-linux-unix-with-examples/|Sed Command in Linux/Unix with Examples - GeeksforGeeks]]