======= Wykład: systemy operacyjne 2026/27 =======

  * Pierwsza część wykładu (tematy 1–7, M. Grochowski) \\ Slajdy: {{zajecia:so_2026_2:so.pdf|so.pdf}} (8 MB)
  * Druga część wykładu (P. Ablewski) \\ Slajdy: {{https://piotra-kis.cloud.ablewski.pl/files/SOPER/SOPER.pdf|SOPER.pdf}} (wersja z 2025 roku)


<WRAP info centeralign>
//Uwaga: slajdy są aktualizowane na bieżąco w miarę postępów wykładu. \\
Data ostatniej modyfikacji znajduje się na slajdzie tytułowym.//
</WRAP>
-----

  - {{zajecia:so_2026_2:so01-wprowadzenie.pdf|Wprowadzenie}}
    * Elementy systemu komputerowego
    * Systemy operacyjne i ich zadania
    * Historia i rozwój komputerów i systemów operacyjnych
  - {{zajecia:so_2026_2:so02-architektura-komputerow.pdf|Architektura komputerów }}
    * Architektura i działanie procesora
    * Rodzaje i hierarchia pamięci
    * Magistrale i urządzenia peryferyjne
  - {{zajecia:so_2026_2:so03-dzialanie-systemu-komp.pdf|Działanie systemu komputerowego}}
    * Monitor prosty, buforowanie, spooling
    * Wieloprogramowość i podział czasu
    * Systemy rozproszone, systemy czasu rzeczywistego
  - {{zajecia:so_2026_2:so04-przerwania.pdf|Przerwania}}
    * Systemy z obsługą przerwań
    * Struktura wejścia-wyjścia
    * Dualny tryb pracy
    * Funkcje systemowe
  - {{zajecia:so_2026_2:so05-procesy.pdf|Procesy}}
    * Model procesu i jego implementacja
    * Stany procesów
    * Zarządzanie procesami
    * Wątki poziomu użytkownika, wątki jądra, procesy lekkie
    * Zadania w Linuksie
    * Wywłaszczenie
  - {{zajecia:so_2026_2:so06-zarzadzanie-procesami.pdf|Zarządzanie procesami}}
    * Algorytmy planowania procesora
    * Polityki planowania
    * Planista CFS
  - {{zajecia:so_2026_2:so07-synchronizacja-procesow.pdf|Synchronizacja procesów}} 
    * Komunikacja międzyprocesowa (IPC)
    * Sekcje krytyczne i wyścigi
    * Wzajemne wyłączanie z aktywnym czekaniem
    * Semafory, muteksy, monitory
    * Zakleszczenia
    * Klasyczne problemy synchronizacji (producent-konsument, czytelnik-pisarz, filozofowie)
  - Zarządzanie pamięcią
    * Wymiana pamięci i stronicowanie
    * Pamięć wirtualna i segmentacja pamięci
    * Algorytmy wymiany stron
    * Zarządzanie pamięcią w systemach GNU/Linux i Windows
  - Zarządzanie przestrzenią dyskową
    * Fizyczna organizacja dysków i interfejsy dyskowe
    * Macierze dyskowe (RAID)
    * Systemy plików
    * Zarządzanie logicznymi wolumenami
  - Wirtualizacja i konteneryzacja
    * Maszyny wirtualne
    * Wirtualizacja pełna i parawirtualizacja
    * Kontenery i ich zastosowania
  - Struktura systemów operacyjnych
    * Systemy monolityczne, warstwowe i hybrydowe
    * Współdzielenie systemów operacyjnych
    * Ładowanie systemu operacyjnego
  - Przykłady systemów operacyjnych
    * Windows
    * Unix, GNU/Linux
    * macOS

  * {{zajecia:so_2026_2:so-slownik.pdf|Słownik skrótów}}

-----

===== Literatura =====

  * A. S. Tanenbaum, H. Bos. //Systemy operacyjne.// Wydawnictwo Helion, 2015. \\
  * W. Stallings. //Systemy operacyjne. Architektura, funkcjonowanie i projektowanie.// Wydanie IX. Wydawnictwo Helion, 2018.
  * A. Silberschatz, P. B. Galvin, G. Gagne. //Podstawy systemów operacyjnych.// Tomy 1–2. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2021.
  * L. Null, J. Lobur, //The Essentials of Computer Organization and Architecture//, {{https://junyours.files.wordpress.com/2012/07/computer-organization-and-architecture.pdf|PDF}}
  * A. S. Tanenbaum, A. S. Woodhull. //Operating Systems: Design and Implementation.// {{https://os.ecci.ucr.ac.cr/slides/Andrew-S.-Tanenbaum-OperatingSystems-Design-and-Implementation.pdf|PDF}}
  * A. S. Tanenbaum, //Modern Operating Systems//, {{https://linux.harshkapadia.me/files/books/tanenbaum-modern-operating-systems-4th-edition.pdf|PDF}}
  * R. Love. Linux kernel. //Przewodnik programisty.// Wydawnictwo Helion, Gliwice, 2004.


-----

===== Warunki zaliczenia =====

  * Zaliczenie laboratorium
  * Zdanie egzaminu 
    * Zakres materiału i kryteria oceny określa [[https://usosweb.umk.pl/kontroler.php?_action=katalog2/przedmioty/pokazPrzedmiot&kod=0800-SOPER|sylabus przedmiotu w USOS]]
    * Przykładowa treść egzaminu: {{zajecia:so:so-egzamin-1-2025.02.06.pdf|Egzamin Systemy Operacyjne 2025.02.06}}

-----

===== Materiały uzupełniające =====

Zbiór linków poszerzających wiedzę z wykładu.

  - [[historia|Historia komputerów i systemów operacyjnych]]
    * [[wp>History_of_computing_hardware]] 
    * [[wp>Timeline_of_operating_systems]] 
    * [[wp>History_of_Unix]]
    * {{http://fizyka.umk.pl/~jkob/_downloads/8800d324a75dfe1730f8fa8457c6d67e/linux30.pdf|}} Wykład Jacka Kobusa z okazji 30-lecia Linuksa
  - [[architektura|Architektura i działanie procesora. Architektura współczesnych komputerów]]
  - [[zadania|Jak system komputerowy wykonuje programy?]]
  - [[przerwania|Przerwania]]
  - [[procesy|Procesy i wątki]]
  - [[planista|Zarządzanie procesami. Planista]]
  - [[ipc|Komunikacja międzyprocesowa i synchronizacja]]
  - Zarządzanie pamięcią
  - Zarządzanie przestrzenią dyskową
  - Struktura systemów operacyjnych
  - Przykłady systemów operacyjnych